Legalizacja samowoli niekonstytucyjna

Trybunał Konstytucyjny uznał, iż postępowanie legalizacyjne ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego jest niezgodne z konstytucją. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał 21 września 2009 r. pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dotyczące procedury legalizacji samowoli budowlanej uznając, iż postępowanie legalizacyjne ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego jest niezgodne z konstytucją.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Markowi O. rozbiórkę miejsc postojowych wydzielonych na terenie działki w Kamiennej Górze. Powodem nakazu było rozpoczęcie robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia. Organ stwierdził, że ponieważ dla terenu, na którym zlokalizowana jest działka nie ma opracowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz na dzień wszczęcia postępowania nie została wydana ostateczna decyzja o warunkach zabudowy, brak było możliwości zastosowania procedury legalizacyjnej.
Zdaniem Marka O. jego przedsięwzięcie nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Sąd zadający pytanie podkreślił, iż w przypadku robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, nie jest konieczna decyzja o warunkach zabudowy, gdy przedsięwzięcie nie wiąże się ze zmianą zagospodarowania terenu. Nie może to uzależniać zastosowania do powyższej sprawy kwestionowanego przepisu od wykazania się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, gdy dla tego terenu nie ma miejscowego planu.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w części obejmującej wyrażenie „w dniu wszczęcia postępowania”, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji. W pozostałym zakresie trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zawarte w zaskarżonym przepisie sformułowanie „w dniu wszczęcia postępowania” prowadzi do niekonstytucyjnego zróżnicowania sytuacji osób, które wybudowały obiekty bez wymaganego prawem budowlanym zgłoszenia. Następuje ono w zależności od tego, czy na danym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też planu takiego brak. W tym pierwszym wypadku dla legalizacji samowoli budowlanej konieczne jest przedstawienie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – bez żadnych warunków co do daty jego wydania. W drugim natomiast wymagane jest przedstawienie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy już w dniu wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Powyższe zróżnicowanie sytuacji sprawców samowoli budowlanej następuje na podstawie kryterium, na które nie mają oni wpływu. Nie znajduje ono przekonującego uzasadnienia w wartościach konstytucyjnych. Wątpliwości budzi też jego racjonalność i proporcjonalność. Zgodnie z doświadczeniem życiowym w większości przypadków inwestorzy, dokonując budowy bez wymaganego zgłoszenia, nie dysponują uzyskaną wcześniej ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego nieważny jest wymóg, aby decyzja o warunkach zabudowy, konieczna do legalizacji samowoli zbudowanej na obszarze bez planu zagospodarowania przestrzennego, była ostateczna już w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego na podstawie art. 49b prawa budowlanego. Pozostałe elementy procedury legalizacyjnej nie ulegają zmianie.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Drukuj