Program operacyjny wspiera środowisko

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 jest największym w historii Unii Europejskiej ogólnokrajowym programem operacyjnym pod względem zakresu działań i środków przeznaczonych na realizację. O efektach działania i planach funduszy pomocowych mówiono na konferencji podczas targów Poleko 2010. Skalę zaangażowania POIiŚ przedstawił wiceminister środowiska Bernard Błaszczyk. W ramach sektora środowiska przyznawane kwoty przyczyniają się w dużej mierze do realizacji zobowiązań wynikających z Traktatu Akcesyjnego, w tym przede wszystkim do realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych oraz Krajowego Planu Gospodarki Odpadami Komunalnymi. W POIiŚ przewidziano również środki na priorytety związane z ochroną środowiska, w tym na działania edukacyjne i dla organizacji pozarządowych, jak również środki dla przedsiębiorców na wprowadzenie nowoczesnych, przyjaznych środowisku technologii.
Łączna wielkość środków finansowych przeznaczonych na realizację Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 wynosi 37,6 mld euro, z czego wkład unijny to 27,9 mld, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro.

Pięć priorytetów

W ramach POIiŚ jest realizowanych 15 priorytetów, z czego pięć dotyczy sektora środowiskowego:
I – gospodarka wodno-ściekowa,
II – gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi,
III – zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska,
IV – przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska,
V – ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych.
Wielkość dofinansowania w sektorze środowiskowym wynosi około 4,8 mld euro, co stanowi 13 proc. wszystkich środków programu operacyjnego.

Dwa sposoby dystrybucji środków

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko zakłada dystrybucję środków finansowych na dwa sposoby. Pierwszy to tryb konkursowy. W ramach tego trybu w pięciu środowiskowych priorytetach ogłoszono dotychczas 44 konkursy, w których zgłoszono 1049 projektów na łączna kwotę 37,8 mld zł.
Drugi sposób to lista projektów indywidualnych (LPI), którą zatwierdza minister rozwoju regionalnego. Na LPI są umieszczane projekty o strategicznym znaczeniu, czyli takie, których wdrożenie w istotny sposób przyczynia się do przyspieszenia rozwoju społeczno-gospodarczego kraju.
Obecność planowanej inwestycji na LPI nie gwarantuje dofinansowania dla projektu. Beneficjenci, których projekty znajdują się na liście, są zobowiązani do złożenia dokładnie takiej samej dokumentacji, jak beneficjenci startujący w konkursach. LPI jest aktualizowana co pół roku, co wiąże się z tym, że niektóre projekty mogą zostać usunięte, a nowe – po konsultacjach społecznych – wpisane na listę. Dotychczas dla 63 projektów, spośród 67 figurujących na LPI, złożono wymaganą dokumentację, a łączna wartość ich dofinansowania wynosi ponad 9 mld zł.

Od Warszawy do Los Angeles

Przed podpisaniem umowy o dofinansowanie – już po pozytywnym zakończeniu oceny wniosku – beneficjent otrzymuje z Ministerstwa Środowiska potwierdzenie o dofinansowaniu, a w przypadku dużych projektów (w sektorze środowiska są to projekty w wartości powyżej 50 mln euro) ostateczną decyzję w sprawie przyznania dofinansowania wydaje Komisja Europejska.
Do dziś ministerstwo wydało 465 potwierdzeń o dofinansowaniu w ramach priorytetów I, II, III i V, zaś Komisja Europejska 10 decyzji dla dużych projektów (I i II priorytet). Wartość całkowita projektów, które otrzymały potwierdzenie o dofinansowaniu wynosi prawie 9 mld zł.
Gospodarze 414 projektów spośród tych, które otrzymały potwierdzenie lub znalazły się na listach rankingowych, podpisali dotychczas umowy o dofinansowanie. Dla zobrazowania planowanych efektów wdrożenia projektów, które otrzymały potwierdzenie o finansowaniu można podać, że długość nowej i modernizowanej kanalizacji w projektach wyniosła 10.611 km, czyli mniej więcej tyle, ile odległość między Warszawą a Los Angeles.

Pomagają fundusze

W realizacji inwestycji proekologicznych aktywnie współdziała Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wraz z funduszami wojewódzkimi.
– W 2009 r. NFOŚiGW wypłacił 5,5 mld złotych. W tym roku kwota będzie podobna – informuje prezes Jan Rączka. Wysiłki NFOŚiGW koncentrowały się na wspomaganiu gospodarki wodno-ściekowej. Inwestycje te pochłonęły w ubiegłym roku 90 proc. środków.
– Chcemy dowartościowywać też inne obszary: gospodarkę odpadami, zabezpieczenia przeciwpowodziowe, czy ochronę klimatu – deklaruje prezes Rączka.
Od pewnego czasu NFOŚiGW pracuje nad nowym programem finansowym

inteligentnych sieci energetycznych.

Program ma na celu podjęcie prac rozwojowych, przygotowanie technicznych studiów wykonalności, zadań inwestycyjnych, a także działań informacyjno-promocyjnych realizowanych w przestrzeniach pilotażowych na rzecz wzrostu efektywności energetycznej.
Obejmie on swym zasięgiem jednostki samorządu terytorialnego, które będą organizować projekty w gospodarstwach domowych, przedsiębiorstwa sektora energetycznego, a także zarządzających specjalnymi strefami ekonomicznymi. Podejmą oni działania zmierzające do optymalizacji zużycia energii i uzyskania wymiernych jej oszczędności. Niemniej ważne pozostają do osiągnięcia efekty ekologiczne, takie jak zapobieganie lub ograniczanie emisji zanieczyszczeń do powietrza, w szczególności gazów oraz budowa odnawialnych i alternatywnych źródeł energii.
– Przełom w energetyce nastąpi poprzez rewolucję technologiczną podobną do rozwoju internetu czy telefonii komórkowej. Odnawialne źródła energii znajdą w nim swoje miejsce – stwierdza prezes Jan Rączka.
Dotychczas – jak podkreśla prezes – energetyka funkcjonowała w ramach paradygmatu edisonowskiego: moce wytwórcze wysokiej skali, ich przesył na duże odległości, moce dostosowane do zaspokojenia popytu szczytowego niezależnie od jego wielkości. Tymczasem zmiana jest nieunikniona. W skali makro nastąpi – zdaniem Rączki – rozwój rozproszonych źródeł energii, nowe zarządzanie popytem, czy lokalne bilansowanie mocy. W przyszłości należy szukać rozwiązań, które pozwolą ,,spłaszczyć” szczytowe zapotrzebowanie mocy poprzez przeniesienie jego części na inne pory doby.

W zmianę paradygmatu energetycznego doskonale wpiszą się odnawialne źródła energii, ponieważ ich naturą pozostaje rozproszenie. Dzięki temu łatwiej będzie je można przyłączyć do sieci, a dostawy elektryczności z OZE zostaną lepiej wykorzystane. NFOŚiGW podejmuje więc kroki, by wpisać się w zachodzące zmiany. Z jednej strony mocno wspiera rozwój OZE, z drugiej zaś konsultuje instrumenty wsparcia finansowego dla rozwoju pilotażowych obszarów inteligentnych sieci energetycznych, które już w przyszłym roku mają być dostępne na rynku.
Program będzie wspierał m. in. rozwój i wdrażanie:
– inteligentnych systemów pomiarowych zużycia energii elektrycznej, gazowej i cieplnej oraz wody użytkowej wraz z bilansowaniem jej zużycia, a także działaniami zwrotnymi z niego wynikającymi;
– rozproszonych odnawialnych i alternatywnych źródeł energii;
– urządzeń magazynujących energię;
– inteligentnych sieci oświetleniowych;
– systemów dla zarządzania obciążeniami szczytowymi oraz dla integracji opomiarowania i zarządzania dystrybucją energii z systemami telekomunikacyjnymi.
Wdrażanie programu zaplanowano w latach 2011-2018, a budżet przeznaczony na jego dofinansowanie wyniesie około 550 mln zł (65 proc. na wdrażanie inteligentnych sieci energetycznych, a 35 proc. na inwestycje OZE, inteligentnego oświetlenia oraz urządzeń magazynujących energię).

Drukuj